دارایی های فکری

دارایی های فکری چگونه از دارایی های فکری به عنوان منابعی سودآور استفاده کنیم

تا کنون چقدر در مورد دارایی های فکری یا (intellectual capital) شنیده اید؟ بسیاری از ما زمانی که صحبت از دارایی به میان می آید تصورمان همان مال یا موجودی است که هر شخصی برای به دست آوردن آن وقت صرف کرده و دارای ارزش مالی است، این دیدگاه کلی و ساده نسبت به دارایی که به تعریف حسابدارها به معنی پولی است که به حساب ما وارد می شود یک مفهوم ساده و به ظاهر درست است، ولیکن تعریف دارایی همانگونه که رابرت کیوساکی در کتاب معروف خود با نام پدر پولدار، پدر بی پول تعریف نموده پیچیده تر از تنها یک مال و دارایی است.

تعریف سرمایه در بنگاههای اقتصادی

اگر به مفهوم کاملی از دارایی فکر کنید با نگاه متفاوت می توان مفاهیم دیگری نیز از آن برداشت کرد، مثلاً این دارایی در شرکت های به معنای منابعی است که می توانند از آن کسب درآمد کنند، منابعی شامل سرمایه شرکت، اعم از دارایی های مشهود مانند ساختمان، زمین، پول و یا هرچیزی که به لحاظ مالی می تواند ارزشمند باشد و دارایی های غیر مشهود از جمله مشتریان و میزان وفاداری آنها، عملکرد پرسنل و سطح روحی آنها، تفکرات و سرمایه های فکری شرکت و به گفته دیگر دارایی های فکری و …

دارایی های فکری سرمایه های ثابت و گران قیمت

حال در تعریف دارایی های فکری باید گفت برخی از شرکتهای بزرگ مانند مایکروسافت آنچنان به این دارایی های فکری وابسته بوده و پیشرفتشان را مدیون این دارایی های فکری می دانند که تنها یک قسمت بزرگ و اختصاصی به نام اتاق فکر ترتیب داده تا افراد در آنجا بتوانند خلاقیت و رشد خود را با ارائه طرح ها و ایده های مختلف رشد بدهند، همانطور که بیل گیتس پس از جداشدن از مایکروسافت به عنوان مدیرعامل همچنان به گفته خود با طرح ها و ایده هایی که به اشتراک گذاری می کند با این غول بزرگ متفکر همکار است.

تمامی ایده های بزرگ یک شرکت به وسعت مایکروسافت به اعتبار همین ایده ها و تفکرات افراد در اتاق فکر آن است، فکر می کنم حال به راحتی می توانیم به مفهوم دارایی های فکری پی ببریم، دارایی های فکری خلاقیت ها، ایده ها و طرح هایی هستند که می توانند با کمک سرمایه مادی به سودآوری شرکتها بیانجامند و البته این دارایی ها در حفاظت قانون قرار می گیرند و سوء استفاده از این دارایی ها منجر به پیگرد قانونی می شود.

دارایی فکری قابل بحث در مجامع قانونی

دارایی های فکری در هرکجای دنیا قابل معامله و سود دهی هستند، به همین دلیل یکی از مهمترین مباحثی که این روزها در روال کاری همه شرکت ها و به خصوص شرکتهای بزرگ پیش آمده است ارزش گذاری بر روی این دارایی هاست و اینکه انواع دارایی های فکری کدامند و اهمیت شناسایی این دارایی ها چیست و تا چه حد ارزشمند هستند.

با کمی بررسی بازار تجاری امروز به راحتی می توان به این مطلب پی برد که همین انواع دارایی های فکری که هر شرکت و بنگاهی می تواند نسبت به آنها تفاوتهای آشکار خود را با دیگر بنگاهها در جامعه مطرح کند باعث شده تا به لحاظ مالی و سود آوری از مابقی بنگاهها سبقت گرفته و برخی از آنها به نسبت مابقی از موفقیت بیشتری برخوردار شوند.

دارایی های فکری در هر جایی مانند دارایی های مشهود و مالی، قابل ثبت بوده و می توانند مورد معامله، معاوضه و خرید و فروش واقع شوند به همین دلیل مالکیت این دارایی ها قابل ثبت بوده و هرکس ایده و خلاقیتی داشته باشد و بتواند مشکلی را از جامعه حل نموده و نیازی را برطرف کند و یا اگر کسی فعالیتی را برای برندسازی آغاز کند می تواند این دارایی ها را قانوناً به نام خود ثبت نموده و جلوی سوء استفاده های احتمالی از آنها را بگیرد.

ولیکن برای ثبت ایده ها و این دارایی های فکری لازم است که ایده ها روشن، بدیع، واضح، یکتا، مفید و غیر آشکار باشند.

شرکتهای دانش بنیان

هم اکنون سیستم شرکتهای دانش بنیان بر اساس همین امر در ایران بنا نهاده شده و دولت در واقع با قرار دادن انواعی از امتیازات و سوبسید ها درصدد است تا به جذب افکار و ایده ها پرداخته و به نوعی با خودکفایی استعدادهای موجود در کشور هر کدام به نوعی سرمایه ای بلند مدت برای صنعت و توان کشور باشند.

انواع دارایی های فکری

به طور اجمالی می توان گفت اختراعات، علامتهای تجاری، طرح های تجاری و صنعتی، کپی رایت یا همان حق چاپ و نشر و اسرار تجاری به عنوان انواع دارایی فکری قابل بررسی هستند. هر کدام از انواع دارایی های فکری به طور جداگانه قابل تعریف بوده و می توان بنا به شرایط نسبت به ثبت آنها به شکل قانونی اقدام کرد که در مقالات بعد تعاریف آنها و چگونگی ثبتشان را توضیح خواهیم داد.