سرمایه های فکری

حسابداری سرمایه های فکری

در شرکت های دانش محور و به طور کلی همه شرکت ها سرمایه های فکری به عنوان یک دارایی نامشهود شناخته می شوند. در بحث دارایی ها آن چیزی که اهمیت دارد، مدیریت و حسابداری دارایی ها بوده که باید به شیوه های درست انجام شود تا ضمن حفظ آنها امکان توسعه و بهره برداری از این دارایی ها هم وجود داشته باشد. از آنجایی که سرمایه های فکری هم به عنوان دارایی شناخته می شوند، پس حسابداری سرمایه های فکری هم بخش مهمی از مدیریت مالی در سال های اخیر بوده و البته برای جا افتادن آن راه درازی هم در پیش داریم. در واقع سرمایه نامیدن سرمایه فکری به خاطر ریشه های اقتصادی آن است. در سال 1996 اولین بار یک دانشمند در حوزه اقتصادی این دارایی را سرمایه نامید و آن را از سرمایه های مهم هر سازمانی عنوان کرد و برای آن یک تعریف علمی در نظر گرفت که عبارت بود از: سرمایه های فکری جزو دارایی های نامشهود هر سازمانی بوده که از تفاوت ارزش بازار و ارزش دفتری حاصل می شود.

برخی از این دارایی های نامشهود که با سرمایه های فکری مقایسه می شوند شامل: مهارت و تجربه کارکنان، سطح تحصیلات آنها، داده ها و بایگانی آنها در ذهن و سیستم های اداری، علائم و آرم تجاری و برند و برخی دیگر بوده و  همه این موارد جزو دارایی های نامشهود هر سازمانی هستند و سازمان می تواند با توجه به ارزش آنها روی این دارایی ها قیمت گذاری کرده و بر اساس همین امر ارزش افزوده خود را افزایش دهد. از وقتی که سرمایه های فکری جزو این دارایی ها شناخته شدند و همانطور که همه دارایی ها باید مورد حسابداری و مدیریت مالی قرار بگیرند، حسابداری سرمایه فکری هم مطرح گردید. حسابداری در حقیقت یعنی نگهداری و تجزیه و تحلیل داده های مالی و تهیه گزارشات تحلیلی از این داده ها  که می توان بر اساس این گزارشات برنامه ریزی های مالی کلان هر سازمانی را پی ریزی کرد.

برای بررسی سرمایه های فکری در بحث حسابداری سرمایه های فکری در مرحله اول باید به انواع سرمایه های فکری اشراف داشت که در ادامه ارائه می شود: سرمایه های فکری به سه دسته سرمایه های انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری تقسیم شده که هر کدام مبحث جداگانه ای بوده و حسابداری سرمایه فکری مخصوص به خود را هم می طلبد.

دارایی های نامشهود

در سطور بالا اشاره ای کوتاه به دارایی های نامشهود کردیم ولی در توضیح جامع تر دارایی های نامشهود به دارایی های گفته می شود که قابل لمس و رویت نیستند و البته نمی توان برای آنها ماهیت فیزیکی در نظر گرفت. برخی دارایی های نامشهود مانند سرمایه های فکری، ایده ها، برند و نام تجاری، تجربه و مهارت کارکنان هستند. دارایی های نامشهود اگر درست مدیریت شوند، می توانند برای سازمان درآمد های کلانی هم به همراه داشته باشند.

ارزیابی کسب و کار

ارزیابی کسب کار به فعالیت هایی گفته می شود که برای تعیین سلامت و جایگاه سازمان انجام شده و در نهایت باید به توسعه و یا ترمیم این جایگاه منجر گردد. ارزیابی کسب کار باید به عنوان محرک برای توسعه فعالیت های سازمان در نظر گرفته شده و از عقب گرد سازمان جلوگیری کند. ارزیابی کسب کار می تواند با نگاه کلی یا جزئی نگر انجام شود. یک مدل ارزیابی کسب کار مدل سوآت یا ارزیابی نقاط قوت، ضعفها و فرصت ها و تهدید ها است. این مدل ارزیابی می تواند به خلاقیت و نوآوری در سازمان منجر شود. برای اجرای این مدل باید سوالات مهمی در خصوص نقاط ضعف و یا قوت سازمان مطرح شده و در سطح شرکت به بحث گذاشته شود.